ئەمڕۆ ١٨ی ئایاری ٢٠٢٥، حەوت ساڵ بەسەر کۆچی دوایی سیاسەتمەداری دیار و ڕۆڵەی بەئەزموونی گەلی کورد، عادل موراد، تێدەپەڕێت. ئەو کەسایەتییە کە بەشێکی گرنگی لە مێژووی سیاسی کوردستان پێکهێناوە و یەکێک بووە لە دامەزرێنەرانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و دواتر سکرتێری ئەنجومەنی ناوەندی ئەم حیزبە.
سەرەتای ژیان و پەروەردە
عادل موراد لە ڕۆژی ١١ی کانوونی یەکەمی ساڵی ١٩٤٩ لە شاری بەغدای پایتەختی عێراق چاوی بە دنیا هەڵهێناوە. بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە بواری کیمیادا لە زانکۆی بەغدا بەدەستهێناوە، ئەمەش بنەمایەکی زانستیی بۆ کەسایەتییەکی سیاسی داناوە کە دواتر بەرپرسیارێتی گەورەی گرتووەتە ئەستۆ.
دەستپێکی چالاکیی سیاسی
لە سەرەتای ژیانی سیاسییدا، عادل موراد دەبێتە ئەندامی ناوچەی پارتی دیموکراتی کوردستان لە ناوچەی باڵەکایەتی. لەو سەردەمەدا، بەهۆی کەمیی مامۆستا لە گوندەکانی کوردستان، هاوکات لەگەڵ کاری سیاسی، لە یەکێک لە خوێندنگەکانی گوند دەست بە کاری مامۆستایەتی دەکات.
پاش ڕاگەیاندنی بەیاننامەی ١١ی ئازاری ساڵی ١٩٧٠، کە ئۆتۆنۆمی بۆ کوردستان دەستەبەر کرا، لە کۆنگرەی یەکێتی قوتابیانی کوردستان بە سکرتێری ئەم یەکێتییە هەڵدەبژێردرێت، ئەمەش یەکەم بەرپرسیارێتی گرنگی بووە لە بواری ڕێکخراوەیی سیاسیدا.
شۆڕش و ئاوارەبوون
عادل موراد دوای ئەم بەرپرسیارێتییە، دەگەڕێتەوە بەغداد و تا ساڵی ١٩٧٤ لەوێ دەمێنێتەوە. بەڵام کاتێک شەڕ لە نێوان کورد و ڕژێمی عێراق دەستپێدەکاتەوە، بەغدا بەجێدەهێڵێت و بەرەو کوردستان دەڕوات.
دوای هەرەسهێنانی شۆڕشی ئەیلوول لە ساڵی ١٩٧٥، وەک سەدان هەزار کوردی دیکە، عادل موراد ناچار دەبێت ڕوو لە ئێران بکات. بەڵام هەر لەو ساڵەدا ئێران بەجێدەهێڵێت و سەفەر دەکات بۆ وڵاتی سوریا، کە خاڵێکی وەرچەرخان دەبێت لە ژیانی سیاسییدا.
دامەزراندنی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
کاتێک دەچێتە سوریا، لەوێ لەگەڵ مام جەلال تاڵەبانی پەیوەندی دروست دەکات و دەبێتە یەکێک لە دامەزرێنەرانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە ساڵی ١٩٧٥. ئەمەش گرنگترین و کاریگەرترین ڕۆڵی عادل موراد بووە لە مێژووی سیاسی کوردستاندا.
دوابەدوای دامەزراندنی یەکێتی، بەرپرسیارێتی گرنگی ڕێکخستنی نێو وڵاتی دەکەوێتە ئەستۆ. پاشان بۆ دروستکردنی ڕێکخستن لە ئەوروپا، سەفەر دەکات بۆ چەندین وڵاتی ئەوروپی و دەتوانێت بناغەیەک بۆ ڕێکخستنی یەکێتی لەو وڵاتانە دابنێت، ئەمەش یارمەتیدەر بووە بۆ ناساندنی دۆزی کورد لە ئاستی نێودەوڵەتیدا.
خەباتی چەکداری و ئەرکە لۆجستیکییەکان
پاش گەڕانەوەی بۆ سوریا، لەگەڵ ئەندامانی دیکەی دەستەی دامەزرێنەر، سەرقاڵی دابینکردنی پێویستییەکانی دەستپێکردنەوەی خەباتی چەکداری دەبێت لە کوردستان. لەم ڕووەوە لێپرسراوی ئەرکە لۆجستیکییەکان و ناردنی مەفرەزە سەرەتاییەکان بۆ ناو وڵات دەکەوێتە ئەستۆ، کە ئەرکێکی هەستیار و پڕمەترسی بووە.
لە مانگی کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٧٩ دەگەڕێتەوە بۆ کوردستان و لە ناوچەی ناوزەنگ دەگیرسێتەوە. بەڵام لە مانگی شوباتی هەمان ساڵدا، بەهۆی هەندێک ناکۆکی سیاسی، واز لە یەکێتی دەهێنێت و دەگەڕێتەوە بۆ سوریا. لەوێدا لە ڕۆژنامەی “سەفیر” وەک ڕۆژنامەنووس دەستبەکار دەبێت، کە نیشاندەری هەوڵی ئەو بۆ بەردەوامبوون لە کاری ڕۆشنبیری و میدیایی بووە.
گەڕانەوە بۆ ڕیزەکانی یەکێتی و بەرپرسیارێتییە گرنگەکان
ساڵی ١٩٩٤، پاش ماوەیەکی دوور لە یەکێتی، عادل موراد جارێکی دیکە پەیوەندی بە ڕیزەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانەوە دەکاتەوە و پلەی ئەندامی کۆمیتەی سەرکردایەتی پێدەدرێت.
لە شاری هەولێر، بەرپرسیارێتی مەکتەبی ناوەندی ڕاگەیاندنی یەکێتی پێدەسپێردرێت و تا ساڵی ٢٠٠٠ لەم پۆستەدا بەردەوام دەبێت. پاشان وەک لێپرسراوی پەیوەندییەکانی یەکێتی لە سوریا دیاری دەکرێت، بەمەش پردی پەیوەندی نێوان باشووری کوردستان و سوریا دەبێت.
دوای ڕووخانی ڕژێمی بەعس
لە کانوونی دووەمی ساڵی ٢٠٠٣، پێش ڕووخانی ڕژێمی بەعس، عادل موراد دەگەڕێتەوە بۆ کوردستان و بەشدار دەبێت لەو هەوڵانەی کە بۆ ڕووخاندنی ڕژێمی بەعس لە ئارادا بوون.
دوای ڕووخانی ڕژێمی بەعس لە ساڵی ٢٠٠٣، دەچێتە بەغداد و ئەرکی پەیوەندی و دیپلۆماتکارانە دەگرێتە ئەستۆ. ماوەیەکیش لە ئەنجوومەنی حوکم، وەک نوێنەری سەرۆک مام جەلال دەبێت، کە ئەرکێکی گرنگی سیاسی بووە لە قۆناغێکی هەستیاری عێراقدا.
ساڵی ٢٠٠٤ دەبێتە باڵیۆزی عێراق لە ڕۆمانیا، ئەمەش یەکەم ئەزموونی دیپلۆماتی فەرمی دەبێت لە ئاستی نێودەوڵەتیدا.
دوا بەرپرسیارێتی لە ژیانی سیاسی
لە ساڵی ٢٠١٠، لە کۆنگرەی سێیەمی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستاندا، عادل موراد خۆی بۆ کۆمیتەی سەرکردایەتی هەڵنابژێرێت.
بەڵام لە ساڵی ٢٠١٢، بەرپرسیارێتی ئەنجومەنی ناوەندی یەکێتی پێدەدرێت و دەبێتە سکرتێری ئەم ئەنجومەنە، کە دوایین وێستگەی کاری سیاسی دەبێت بەگشتی و بەتایبەتیش لە ناو یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان.
کۆچی دوایی
ڕۆژی ١٨ی ئایاری ٢٠١٨، عادل موراد بەهۆی نەخۆشییەوە لە وڵاتی ئەڵمانیا کۆچی دوایی کرد. بە کۆچی دوایی ئەم کەسایەتییە، کوردستان یەکێک لە ڕۆڵە سیاسییە دیار و چالاکەکانی خۆی لەدەستدا کە خاوەن مێژوویەکی درێژ و پڕ لە بەرپرسیارێتی جۆراوجۆر بوو لە بزووتنەوەی سیاسی و ڕزگاریخوازی کورددا.
میراتی سیاسی
عادل موراد لە ماوەی خەباتی سیاسی خۆیدا، توانی ڕۆڵێکی بەرچاو ببینێت لە دامەزراندن و بەهێزکردنی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و پەیوەندییەکانی ئەم حیزبە لەگەڵ دەرەوە. هەروەها لە دوای ڕووخانی ڕژێمی بەعس، بەشداری کارایی هەبوو لە بنیاتنانی عێراقی نوێدا و نوێنەرایەتی کوردی دەکرد لە ئاستە جۆراوجۆرەکاندا.
حەوت ساڵ بەسەر کۆچی دوایی ئەم سیاسەتمەدارە دیارەدا تێدەپەڕێت، بەڵام میراتی سیاسی و ڕۆڵی لە شۆڕشی نوێی کورد و دامەزراندنی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستاندا دەمێنێتەوە وەک بەشێکی گرنگی مێژووی هاوچەرخی کوردستان.
